لینکهای مرتبط

 

 
 

 

 

 

 

همایشها و سمینارها
آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 52443
بازديدکنندگان امروز: 502
کل بازديدکنندگان: 2464221
بازديدکنندگان آنلاين: 3
زمان بارگزاري صفحه: 0.4531 ثانيه
معرفی گروه

بسمه تعالي

 

مهندسی بهداشت حرفه ای

الف) تعريف شغل

بهداشت حرفه ای علم و هنری است که با پیش بینی ،شناسایی،اندازه گیری ،ارزیابی،کنترل و ارزشیابی عوامل مخاطره آمیز شغلی و انجام مراقبت های بهداشتی حافظ سلامت شاغلین کشور می باشد.

بعبارت دیگر :تامين ، حفظ و ارتقائ بالاترين درجه سطح سلامت جسمي ، رواني و اجتماعي شاغلين در كليه حرف و مشاغل بهداشت حرفه‌اي به تعريف مشترک سازمان بين‌ا لمللي كار ILO و سازمان بهداشت جهاني WHO

• ارتقاء و حفظ بالاترين درجه از سلامت جسمي، روحي و اجتماعي شاغلين در كليه مشاغل.

• مراقبت از شاغليني كه سلامت آنان در معرض خطرات ناشي از شرايط كار است.

• مراقبت از شاغليني كه عوامل زيان‌ آور محيط كار سلامت آنان را تهديد مي‌كند

مهندس بهداشت حرفه ای کسی است که شناسائی، اندازه گیری و مقایسه با استاندارد و کنترل عوامل زیان آور محیط کار شامل عوامل شیمیائی، فیزیکی، بیولوژیکی، ارگونومی، روانی و مکانیکی که روی سلامتی کارگران یا شاغلین اثر می گذارد را به عهده دارد.

 

ب) ويژگي هاي شخصيتي (عاطفی،رفتاری،اجتماعی)

سالم بودن: مهندس ‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ باید از نظر جسمی سالم‌ باشد تا بتواند در محیط‌های‌ صنعتی‌ فعالیت‌ کند.

رازداری: مهندس بهداشت حرفه ای باید راز دار اطلاعات محرمانه پزشکی شاغلین و چگونگی تولید در محیط صنعتی یا اطلاعات بدست آورده به مقتضیات شغلی بعنوان بازرس باشد.(ماده ۱۰۳ قانون کار) مسئولیت پذیری: مهندس بهداشت حرفه ای در محیط صنعتی بعنوان مسئول تامین ، حفظ و ارتقا، دهنده سلامت شاغلین است .

خلاقیت و نو آوری: طرح های کنترلی عوامل زیان آور محیط کار  نیازمند خلاقیت و نو آوری می باشند بگونه ای که با کمترین هزینه بیشترین کارآیی را داشته باشد و مانع تولید نشود.

امانت داری: مهندسین بهداشت حرفه ای باید امانت دار ارائه گزارش و اعداد و ارقام واقعی حاصل از بازرسی و اندازه گیری عوامل زیان آور باشد.

دارای عزت نفس: پرهیز از دریافت هرگونه مبلغ ، هدیه و . . . خارج از سیستم حقوقی اداری (ارتشاء)

 

ج) تحصیلات لازم، شرایط دستیابی و ارتقاء شغلی

حداقل مدرک تحصیلی برای احراز این شغل کارشناسی این رشته می باشد. مرحله‌ شناسایی‌ خطر در مقطع‌ کاردانی‌، اندازه گیری و ارزیابی‌ در مقطع‌ کارشناسی‌ و کنترل‌ در مقطع‌ کارشناسی‌ ارشد بهداشت‌ حرفه‌ای‌ آموزش‌ داده‌ می‌شود. فارغ‌التحصیل‌ دکترا نیز به‌ عنوان هیئت علمی در مراکز آموزشی به تدریس‌ و تحقیق‌ در زمینه‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ می‌پردازد.

باید در دروس‌ پایه‌ مثل‌ ریاضی‌، فیزیک‌، شیمی‌ و زیست‌شناسی‌ توانمند باشد؛ یعنی‌ برای‌ موفقیت‌ در بهداشت‌ حرفه‌ای‌ باید هم‌ در ریاضی‌ و فیزیک‌ و هم‌ در علوم‌ تجربی‌ پایه‌ای‌ قوی‌ داشت‌. البته این رشته گرایش های دیگری هم دارد که عبارتند از : ارگونومی ، سم شناسی صنعتی ، مدیریت سلامت –ایمنی- محیط زیست، مدیریت مراکز بهداشتی درمانی، آلودگی هوا

- پس از موفقیت در آزمون استخدامی و با گذراندن دوره آموزشی و اخذ کارت بازرسی به امضاء وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی در مراکز بهداشت با مدرک کارشناسی بعنوان بازرس بهداشت کار بکار گرفته می شود. و تا پست مدیر گروه بهداشت محیط و حرفه ای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی قابل ارتقاء است.

- در واحد های کاری مشمول کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار ( واحد های بالای ۲۵ نفر شاغل ) پس از تعیین صلاحیت توسط مرکز بهداشت به استخدام آن واحد در می آید. و تا مدیر ایمنی – بهداشت- محیط زیست قابل ارتقاء است

-بعنوان مسئول فنی یا موسس شرکت های خصوصی ارائه دهنده خدمات بهداشت پس از اخذ مجوز از معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیز فعالیت می نماید. و تا مدیر عاملی شرکت قابل ارتقاء است

-پس از قبولی در آزمون کارشناسان رسمی دادگستری و گذراندن مصاحبه بعنوان کارشناس رسمی دادگستری در موارد خاص بطور موردی از طرف قاضی پرونده به وی ماموریت داده می شود.

-در مراکز بیمارستان بعنوان مسئول بهداشت حرفه ای پس از قبولی در آزمون استخدام می شود.

-با مدرک دکترا در مراکز آموزش عالی بعنوان هیئت علمی استخدام و تا عالی ترین درجه علمی مراکز آموزش عالی قابل ارتقاء است.

-با گرایش ارگونومی بعنوان مشاور در طراحی ارگونومیک وسایل و ابزار در شرکت های تولیدی بکار گرفته می شود.

 

د) فضاي شغل ( شرايط و ضوابط محيط كار ، تعاملات ميان شغلي و میان فردی )

در مراکز بهداشت با کارشناسان بهداشت محیط، کارشناسان آموزش بهداشت، کارشناس بهداشت خانواده ، کارشناس بیماریهای واگیر و متخصص طب کار در ارتباط است.

در محیط های صنعتی با کارشناسان فنی ، ایمنی و محیط زیست و مدیریت در ارتباط می باشد.

وزارتخانه‌های‌ کار، رفا ه و تامین اجتماعی، نفت ،صنایع‌ ، معدن و تجارت ‌، جهاد کشاورزی‌، نیرو، صنایع دفاعی ،بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشکی‌ از مراکز اصلی‌ جذب‌ فارغ‌التحصیلان‌ این‌ رشته‌ هستند. همچنین‌ سازمان‌ها، شرکت‌ها و کارخانه‌های‌ بالای ۲۵ نفر شاغل بایستی دارای کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار داشته باشند که یکی از اعضای پنجگانه آن مسئول بهداشت حرفه ای می باشد و شرکت های بزرگی‌ مثل‌ شرکت‌ نفت‌، ذوب‌آهن‌، هواپیمایی‌ کشوری‌، ایران‌ خودرو و پلی‌اکریل‌ دارای‌ واحد بهداشت‌ حرفه‌ای‌ بسیار قوی‌ هستند که‌ در هریک‌ از این‌ واحدها چند کارشناس‌ ارشد، کارشناس‌ و کاردان‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ فعالیت‌ می‌کنند. تا جایی‌ که‌ در حال‌ حاضر بیش‌ از ۵۰ درصد از فارغ التحصیلان کارشناسی‌ بهداشت‌ حرفه‌ای‌ نیز به‌ طور پاره‌وقت‌ یا تمام وقت در کارخانجات‌ و سازمان‌های‌ مختلف‌ به‌ عنوان‌ مسئول بهداشت حرفه ای‌ فعالیت‌ می‌نمایند.

در مراکز تخصصی طب کار که وظیفه انجام معاینات سلامت شغلی شاغلین را بعهده دارند بکار گیری و با پزشک معاین و متخصص طب کار در تامل است.

در بیمارستان ها بعنوان مسئول بهداشت حرفه ای با پرستار پزشک بهیار و مدیریت بیمارستان در تامل است.

 

ه) وظايف و مسئوليت ها

مهندس بهداشت حرفه ای در مراکز بهداشت  وظایف و مسئولیت های ذیل را بعهده دارد

۱-شناخت و آگاهی لازم از وضعیت بهداشت حرفه ای کارگاهها و کارخانجات مشاغل کشاورزی و خدمات در منطقه

۲-همکاری در تنظیم و پیگیری برنامه های اجرائی در زمینه پیشگیری از بیماریهای ناشی و مرتبط با کار , بیماریهای واگیر , مسمومیت ها با همکاری پزشک متخصص طب کار

۳- نمونه برداری , اندازه گیری , تجزیه و تحلیل ارزیابی عوامل زیان آور محیط کار شامل عوامل شیمیائی، فیزیکی، بیولوژیکی، ارگونومی، روانی و مکانیکی  محیط کار و ارائه طریق بمنظور پیشگیری و کنترل عوامل زیان آور در محیط کار با توجه به حدود تماس شغلی مجاز تدوین شده توسط کمیته فنی بهداشت حرفه ای کشور .

۴-بررسی و شناخت کارهای سخت و زیان آور در حرف گوناگون و برنامه ریزی در زمینه بهبود شرایط کار آنها

۵-آشنائی با اصول مراقبتهای اولیه بهداشتی ( P.H.C ) و فعالیت , نظارت در زمینه ادغام فعالیتهای بهداشت حرفه ای در سیستم شبکه های بهداشتی و درمانی کشور

۶-نظارت و پیگیری در امر توسعه , تاسیس , تجهیز و راه اندازی ایستگاه امداد ، خانه های بهداشت کارگری و مراکز بهداشت کار و نظارت بر حسن انجام کار بهگر ، بهداشیاران کار و پرسنل مراکز مذکور با توجه به آئین نامه ها و دستورالعملهای موجود .

-۷آشنائی و آموزش و نظارت کامل در اجرای طرحهای بهداشت حرفه ای ( بهداشت کشاورزی , بقا , تشکیلات بهداشت حرفه ای , بازرسی هدفمند ، کارگران ساختمانی و ... )

-۸تشکیل دوره های آموزشی و باز آموزی برای بهداشتیاران کار , بهورزان , کاردانهای بهداشتی و اعضاء کمیته های حفاظت فنی و بهداشت کار با توجه به دستورالعملها و آئین نامه های موجود .

-۹همکاری با سایر کارشناسان بهداشتی مراکز بهداشت در زمینه اجرا و ارائه طرحهای بهداشتی و دستورالعملهای ستادی بمنظور ارتقاء سطح ارائه خدمات بهداشتی در منطقه .

-۱۰هماهنگی و همکاری با کارشناسان آموزش بهداشت بمنظور ارائه برنامه های آموزشی بهداشت عمومی و حرفه ای

-۱۱اعلام نواقص و صدور اخطاریه و رسیدگی به شکایات واصله در رابطه با کلیه واحد های تولیدی ( صنعت , معدن , کشاورزی , خدمات ) با توجه به قوانین و مقررات موجود .

-۱۲جمع آوری و ارسال بموقع آمار فعالیتهای بهداشت حرفه ای مطابق با فرمهای مصوب .

-۱۳مطالعه و بررسی آخرین دستاورد های علمی در زمینه های مختلف بهداشت حرفه ای ( عوامل زیان آور و روشهای اندازه گیری , ارزشیابی و کنترل )

-۱۴ارائه و اجرای روشهای اجرائی در جهت پایش و کنترل عوامل زیان آور موجود در محیطهای کار منطقه .

۱۵-صدور صلاحيت ارائه خدمات بهداشت حرفه‌اي و طب‌كار براي شركتهاي خصوصي

 

شرح وظایف مهندس بهداشت حرفه ای در شرکت ها و واحد های کاری:

۱- سياست گذاري ، برنامه ريزي و نظارت فني و اداري بر تشكيلات بهداشت حرفه اي تحت سرپرستي

۲-  نظارت فني بر جذب كاركنان جديدالاستخدام، تغيير شغل ، يا اشتغال بكار فرد پس از غيبت بيش از سه روز براي اعمال ضوابط بهداشت حرفه اي در جايگزيني فرد در شغل مناسب با هماهنگي پزشك دوره ديده طب كار

۳-  بازديد منظم مطابقه برنامه از قبل تدوين شده از قسمتهاي مختلف كارخانه و ثبت گزارشات توليد و انعكاس آن به مديريت كارخانه . كميته حفاظت فني و بهداشت كار جهت اطلاع از وضعيت بهداشت حرفه اي و اتخاذ تصميم نهايي براي رفع مشكلات موجود

۴-  شناسايي، نمونه برداري، اندازه گيري و ارزشيابي عوامل زيان آور محيط كار كه به نحوي از انحاء سلامت جسمي ، رواني اجتماعي شاغلين را مورد تهديد قرار مي دهد

۵-  بررسي عوامل ارگونوميك محيط كار و ارائه راحلهاي مناسب جهت انجام صحيح كار، و يا تغييرات لازم در خط توليد يا فعاليت مورد نظر و ارائه پيشنهاد در خصوص مناسب بودن ابزار كار و وسايل مورد استفاده و .... با همكاري متخصصين و مهندسين مرتبط

۶-  برنامه ريزي و نظارت در جهت پايش ( نمونه برداري، سنجش و ارزيابي مستمر) عوامل زيان آور محيط كار به منظور اجراي حدود تماس شغلي مصوب وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي

۷-  ارئه راه حلهي فني و مهندسي ، اداري ( گردش كار و .....) در جهت كاهش مواجهه و تماس شاغلين واحد توليدي با عوامل زيان آور موجود

۸- برنامه ريزي و نظارت بر حسن اجراي كليه ضوابط  كمي و كيفي مندرج در آيين نامه (( آيين نامه بهداشتي تاسيسات كارگاه))

۹-  برنامه ريزي و اجراي برنامه هاي آموزشي جهت شاغلين در سطح واحد توليدي بنحوي كه علاوه بر ارتقاء سطح آگاهي، موجب تغيير نگرش- باورها و عملكرد و رفتارهاي بهداشتي كارگران گرديده تا در اجراي موازين بهداشت و سالمسازي محيط كار مشاركت فعال جويند.

۱۰-تهيه و تدوين و تنظيم مواد و وسايل كمك آموزشي اعم از پوستر ، پمفلت ، مقاله ، فيلم ، اسلايد و ...... مورد نياز جهت شاغلين كارخانه و ساير گروههاي هدف

۱۱-شركت فعال در جلسات كميته حفاظت فني و بهداشت كار ، به عنوان عضو دائمي اين كميته

۱۲-انجام معاينات بدو استخدام و معاينات دوره اي با هماهنگي پزشك دوره ديده طب كار جهت تشخيص بموقع بيماري / عوارض ناشي از كار در بين شاغلين

۱۳-مشاوره با متخصص طب كار در خصوص ادامه بكار فرد و بحث و بررسي و اعلام نظر نهايي

۱۴-مطالعه و بررسي و تجزيه تحليل حوادث و همچنين علل و منشاء غيبت شاغلين و راههاي پيشگيري و كنترل حوادث و تهيه جداول و نمودارهاي مربوط به حوادث و غيبتهاي ناشي از حوادث و اعلام آن به مديريت كارخانه

۱۵-اعلام مواردي چون بيماري هاي ناشي كار ثبت شده ، گزارش عملكرد خانه هاي بهداشت كارگري ، صورتجلسه كميته حفاظت ايمني و بهداشت كار ، فرم هاي گزارش حوادث به سازمانهاي ذيربط همچون مركز بهداشت استان ، اداره كار و امور اجتماعي و سازمان تامين اجتماعي مطابق با فرم هاي ابلاغ شده از سوي اين مراكز

۱۶- برنامه ريزي ، هماهنگي و همكاري در جهت حفاظ گذاري دستگاههاي حادثه آفرين و نظارت مستمر در جهت استفاده صحيح از حفاظهاي مذكور

۱۷- ايجاد هماهنگي و همكاري و همچنين شركت در جلسات آموزشي و رسمي سازمانهاي بهداشت ، كار و تامين اجتماعي

۱۸-بررسي ، برنامه ريزي و نظارت  بر تهيه ، توزيع و كاربرد صحيح وسايل حفاظت فردي

۱۹-نظارت بهداشتي بر كارگران موقت ( روز مزد ) وابسته به واحد توليدي

۲۰-شناسايي و ارزيابي كليه ريسكهاي موجود در واحد توليدي و ثبت آنها و ارائه راه حلهاي كنترلي

۲۱- پايش كليه موارد بهداشتي از قبيل ( آشپزخانه و سالن غذا خوري ، جعبه هاي كمك هاي اوليه ،كليه سرويس هاي بهداشتي، آب تصفيه موجود و مصرفي در سطح كارخانه و ........)

 

و) مطلوبیت ها و محدودیت ها

محدودیت :

مهندس بهداشت حرفه ای که در مراکز بهداشت یا اداره کار استخدام می شوند مطابق قانون حق کار انتفاعی (تصدی مسئولیت بهداشت حرفه ای در کارخانه یا مسئول فنی شرکت خدمات بهداشت حرفه ای) را ندارند.

مطلوبیت:

الف )امنیت شغلی مستخدمین در مراکز بهداشت- پشتیبانی قانونی (ماده ۹۳ قانون کار ) در رابطه با شاغلین در کارخانجات

ب)امکان تاسیس شرکت های خصوصی خدمات بهداشت حرفه ای

ج)وسعت علوم وابسته به بهداشت حرفه ای وامکان تحقیق و گسترش سخت افزاری و نرم افزاری بهداشت حرفه ای را فراهم می نماید.

 

ز) اهميت شغل

تامين بهداشت حرفه‌اي و رفاه كارگري افراد شاغل علاوه براينكه ارج نهادن به ارزشهاي انساني است جزء شرط اوليه بهره‌وري و بيشترين اهميت را در رابطه با توسعه پايدار اقتصادي و اجتماعي دارد.

توجه بین المللی به سلامت شاغلین با تدوین و استقرار استاندارد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی(OHSAS ۱۸۰۰۱) در کارخانجات و شرکت ها

 

منابع برای کسب اطلاعات بیشتر 

سایت معاونت های بهداشت دانشگاه های علوم پزشکی کشور

سایت دانشکده بهداشت دانشگاه های علوم پزشکی کشور

مراکز بهداشت شهرستانها

امتیازدهی